Beth yw dyletswyddau'r sector cyhoeddus?

Dyletswyddau’r sector cyhoeddus

Mae’r dyletswyddau cydraddoldeb rhywiol, hiliol a chydraddoldeb i bobl anabl yn cael eu hadnabod fel dyletswyddau’r sector cyhoeddus. Maent yn ddyletswyddau statudol, sy’n golygu bod modd eu gorfodi’n gyfreithiol. Mae gan bob corff cyhoeddus (fel cynghorau ac ysbytai) sy’n cael eu cwmpasu gan y dyletswyddau rwymedigaeth gyfreithiol i roi sylw dyledus i’r angen i gymryd camau mewn perthynas â chydraddoldeb rhywiol, hiliol a chydraddoldeb i bobl anabl. 

Beth yw ystyr sylw dyledus?

Mae’r dyletswyddau’n ei gwneud hi’n ofynnol i gyrff cyhoeddus roi 'sylw dyledus' – mae hyn yn golygu bod angen i’r sylw a roddir i gydraddoldeb rhywiol, hiliol a chydraddoldeb i bobl anabl fod yn gymesur â’i berthnasedd. Yn ymarferol, er mwyn cydymffurfio â’r dyletswyddau bydd angen i gyrff cyhoeddus flaenoriaethu camau gweithredu i fynd i’r afael â’r meysydd mwyaf arwyddocaol o ran anghydraddoldeb rhywiol, hiliol ac anghydraddoldeb i bobl anabl yn eu cylch gwaith a chanolbwyntio eu hymdrechion lle gallant gael yr effaith fwyaf. 

Dyletswyddau cyffredinol a phenodol

Mae gan y fframwaith deddfwriaethol ddwy brif elfen: y ddyletswydd gyffredinol a’r dyletswyddau penodol. Mae’r ddyletswydd gyffredinol yn amlinellu prif amcanion pob un o’r dyletswyddau, ac mae’r dyletswyddau penodol yn amlinellu’r camau y mae’n rhaid i gyrff cyhoeddus eu cymryd er mwyn cyflawni’r ddyletswydd gyffredinol. Er bod y dyletswyddau penodol a chyffredinol yn amrywio ar gyfer cydraddoldeb rhywiol, hiliol a chydraddoldeb i bobl anabl, mae’r tair dyletswydd yn rhannu gweledigaeth gyffredin: gwasanaethau cyhoeddus i brif ffrydio cydraddoldeb i sicrhau y gall pawb elwa’n gyfartal ar wasanaethau cyhoeddus, beth bynnag yw eu hil neu eu rhyw, neu waeth a ydynt yn anabl ai peidio.  

Mae Cymru, Lloegr a’r Alban yn cael eu cwmpasu gan yr un dyletswyddau cyffredinol ar gyfer cydraddoldeb rhywiol, hiliol a chydraddoldeb i bobl anabl, ond mae yna rai amrywiadau rhwng y dyletswyddau penodol ar gyfer y tair gwlad. Amlinellir y gwahaniaethau hyn isod.

Gwahaniaethau rhwng y dyletswyddau

Lle mae gwahaniaethau’n bodoli rhwng y dyletswyddau, maent yn adlewyrchu natur y gwahaniaethu sy’n wynebu gwahanol grwpiau, y cymunedau amrywiol dan sylw a’r gwersi a ddysgwyd gan ddyletswyddau blaenorol. Mae hi’n bwysig i gyrff cyhoeddus bwyso a mesur y gwahaniaethau hyn wrth ystyried pa gamau sydd angen iddyn nhw eu cymryd er mwyn cyflawni’r dyletswyddau. 

Y ddyletswydd cydraddoldeb sengl

Ym mis Gorffennaf 2008, cyhoeddodd y Llywodraeth gynlluniau i gyflwyno dyletswydd cydraddoldeb newydd. Bydd y ddyletswydd hon yn cwmpasu’r saith maes cydraddoldeb, sef hil, anabledd, rhyw, hunaniaeth o ran rhywedd, crefydd/cred, oedran a chyfeiriadedd rhywiol. Ni fydd y ddyletswydd yn dod i rym tan 2011, felly mae hi’n bwysig i gyrff cyhoeddus barhau i fodloni eu rhwymedigaethau cyfreithiol o dan y dyletswyddau cydraddoldeb rhywiol, hiliol a chydraddoldeb i bobl anabl yn y cyfamser.
 

back to top