Ym mis Gorffennaf 2006, canfuwyd Steven Hoskin yn farw ar waelod traphont rheilffordd can troedfedd yn St Austell, Cernyw.
Roedd wedi cael ei dirboeni am oriau cyn iddo gael ei ladd ac roedd wedi dioddef amryw o anafiadau yn sgil ymosodiad gan nifer o ymosodwyr. Roedd wedi cael ei glymu a’i lusgo o gwmpas wrth dennyn, ei gaethiwo a’i losgi gan sigarennau, ei sarhau a’i gam-drin yn dreisgar dro ar ôl tro yn ei gartref ei hun dros gyfnod o amser. Cafodd ei orfodi i gamgyfaddef ei fod yn bedoffeil a hefyd i lyncu dogn angheuol o dabledi. Yn olaf, aethpwyd ag ef i draphont a chafodd ei orfodi i ddringo dros y rheiliau cyn i un o’i hymosodwyr stampio ar ei fysedd nes iddo ryddhau ei afael a syrthio.
Dyn 38 oed oedd Steven ac anableddau dysgu ganddo. Roedd ei lofruddiaeth yn benllanw cam-drin parhaus. Roedd pump o bobl yn rhan o’i farwolaeth ar y noson. Arweinydd y giwed oedd Darren Stewart, 29, a oedd wedi symud, ynghyd â’i gariad, i fyw yn fflat Steven. Yr ymosodwyr eraill oedd Martin Pollard, 21, Sarah Bullock, 16, cariad Stewart, a dau lanc yn eu harddegau na ellir eu henwi oherwydd rhesymau cyfreithiol. Cymerodd y ddau laslanc ran i ddirboeni a bychanu Steven ond gadewon nhw cyn iddo gael ei orfodi i lyncu’r tabledi a’i gymryd i’r draphont.
Collfarnwyd Stewart a’i gariad o lofruddiaeth; Pollard o ddynladdiad; a’r glaslanciau o gam-garcharu ac ymosod.
Bu marwolaeth Steven yn benllanw cyfres o achosion cam-drin a ddigwyddodd dros gyfnod o fisoedd. Yn ystod yr amser hwn cafodd amryw o asiantaethau, gan gynnwys yr heddlu, gwasanaethau iechyd, gwasanaethau tai a chymdeithasol, eu rhybuddio amdanynt ar ryw adeg neu’i gilydd. Collwyd cyfleoedd i atal y cam-drin.
Nodwyd fod gan Steven anableddau dysgu pan oedd yn blentyn a daeth amryw o asiantaethau a sefydliadau i gysylltiad ag ef yn ystod ei fywyd. Aeth i Uned Trin ac Asesu’r GIG i unigolion ag anableddau dysgu ganddynt a materion iechyd meddwl. Cafodd ei asesu gan Ofal Cymdeithasol i Oedolion a farnodd y bod ganddo ‘angen sylweddol’ a threfnon nhw i ymweld ag ef yn wythnosol. Ni chynhaliodd y gwasanaethau cymdeithasol asesiad risg wrth iddynt gytuno, ar gais Steven, i beidio ag ymwêl ag ef mwyach, ar ôl i Stewart ddod yn gyfaill iddo.
Ni soniwyd wrth yr heddlu na’r amddiffyn oedolion am amryw o ymweliadau iechyd, gan gynnwys galwad ambiwlans ar frys ar ôl i Steven gael ei ymosod arno. Unwaith daeth y cymorth Gofal i Oedolion i ben, cysylltodd Steven â’r heddlu ar nifer o adegau ond ni ymgymerwyd ag unrhyw waith dilynol ynglŷn â’r helyntion hyn. Bu amryw o alwadau 999 i’w fflat ond gwelwyd y rhain fel helyntion unigol heb gysylltiad rhyngddynt.
Yn y cyfnod ar ôl i’r ymweliadau wythnosol ddod i ben, ni wnaeth ei gyswllt cynyddol fwy â’r heddlu a’r gwasanaeth iechyd esgor ar gyfeiriad diogelu.
Roedd landlord Steven, Grŵp Tai Ocean, yn gwybod ei fod yn ‘oedolyn bregus’, bod pobl ifanc bob amser yn ystelcian o gylch ei fflat a bod ganddo letywr a oedd yn ‘beryglus’ ac na ddylai swyddogion ymweld â’r fflat ar eu pennau eu hunain. Ni wnaethon nhw ymyrryd i weld pam yr oedd Steven wedi dod yn destun i gwynion niferus gan gymdogion ar ôl i Stewart symud ato i fyw na chysylltu ag amddiffyn oedolion i’w rhybuddio ynglŷn â’u pryderon.
Roedd gan Stewart faterion iechyd meddwl parhaus ac roedd, o ganlyniad, yn cysylltu ag amryw o asiantaethau. Roedd Tai Ocean a’r gwasanaeth ambiwlans yn cydnabod ei fod yn ‘beryglus’ ac ni fydden nhw’n ymweld â’r fflat heb gwmni. Ni hystyriodd yr asiantaethau sut fyddai presenoldeb Stewart yn y fflat yn effeithio ar ryddid Steven i wneud dewisiadau.
Methodd yr asiantaethau, gofnodi’n gywir yr hyn a oedd yn digwydd, rhannu’r wybodaeth ac ymgymryd ag asesiad risg priodol. Gallai gweithredu ar y cyd a system amlygu effeithiol fod wedi atal y cam-drin a’r helyntion ar ôl hynny a arweiniodd at farwolaeth Steven. Cododd ei lofruddiaeth gwestiynau difrifol o ran gweithredoedd aml-asiantaeth ynglŷn â Steven a’r troseddwyr fel ei gilydd.
Erlynwyd pum unigolyn o achos eu rhan ym marwolaeth Steven. Dedfrydwyd Stewart i garchar am oes ac o leiaf 25 o flynyddoedd yno. Dedfrydwyd Bullock hefyd o lofruddio a’i garcharu am gyfnod o ddeng mlynedd o leiaf. Euog farnwyd Pollard o’r cyhuddiad llai o ddynladdiad a’i garcharu am wyth blynedd. Euog farnwyd dau lanc yn eu harddegau o gam-garcharu ac ymosod a pheri gwir niwed corfforol.
Ni erlynwyd yr achos fel trosedd casineb ar sail anabledd. Mae’r cyfuniad o labeli rhywun yn ‘bedoffilydd’ a’r trais eithafol yn awgrymu trosedd casineb ar sail anabledd, fel y’i heglurwyd yn fwy manwl yn achos Keith Philpott. Mae’n ymddangos fod y label ‘pedoffilydd’ wedi cael ei ddefnyddio gan y troseddwyr i gyfiawnhau eu hymdriniaeth annynol o Steven. Nid oes tystiolaeth o unrhyw sail i’w cyhuddiad, ond fel nododd adolygiad yr achos difrifol: Mae’n amhosibl ffrwyno si fel hwn, ac fel y gwelir yn ystod oriau olaf bywyd Steven, caed canlyniadau arswydus o’i herwydd.’
Comisiynodd Bwrdd Diogelu Oedolion Cernyw adolygiad achos difrifol annibynnol [1] o’r digwyddiadau a arweiniodd i farwolaeth Steven Hoskin. Hefyd aeth i’r afael â chysylltiadau’r asiantaethau â Steven a’r troseddwyr fel ei gilydd. Mae'r asiantaethau yng Nghernyw wedi dangos cryn dipyn o ymrwymiad i ddysgu o’u camgymeriadau ac maen nhw wedi cymryd amser ac ymdrech i wneud gwelliannau.
Canfu adolygiad, flwyddyn ar ôl i’r adolygiad achos difrifol, fod yna ‘cryn dipyn o gynnydd wedi bod yng Nghernyw sy’n mynd ymhell y tu hwnt i addasiad minimalaidd’. [2] Rhoddwyd camau o’r adolygiad achos difrifol ar waith ac roedd y gwelliannau’n cynnwys:
Mae’r heddlu wedi sefydlu ‘proses cwtogi niwed cymdogaeth’. Mae systemau ar waith i nodi cyfeiriadau pobl sy’n agored i niwed a’r rhesymau ynglŷn â’r angen i gadw mewn cysylltiad â hwy, ac mae hyn yn cael ei fonitro.
Cymeron ni dystiolaeth gan Margaret Flynn, cadeirydd annibynnol adolygiad achos difrifol Steven Hoskin a hefyd, ar adeg arall, gan yr asiantaethau allweddol yng Nghernyw fel ei gilydd. Roedd yn glir fod yr ymrwymiad i roi dull rhagweithiol o ddiogelu ar waith yn dal yn gadarn a bod yr asiantaethau i gyd wedi ymdrechu’n arwyddocaol i barhau i wella eu hymateb i aflonyddu ar sail anabledd, gan gynnwys:
Mae llawer o’r dysgu yng Nghernyw yn gymwys i ardaloedd eraill ledled Prydain, ond nid yw o reidrwydd yn cael ei ddefnyddio. Dywedodd Flynn wrthym nad oes mecanweithiau ar hyn o bryd ar gyfer rhannu gwersi yn effeithiol. Meddai: ‘Gyda’m llaw ar fy nghalon, ni allaf ddweud fod y gwersi wedi cael eu crynhoi ar gyfer ardaloedd eraill. Os rhywbeth, rwy’n meddwl mai “diolch byth na ddigwyddodd yma” yw’r ymateb nodweddiadol.’
1 Flynn, 2007, i Bwyllgor Diogelu Oedolion Cernyw, Llofruddiaeth Steven Hoskin: Adolygiad Achos Difrifol. Ar gael o wefan Cyngor Cernyw
2 Flynn, 2009, i Fwrdd Diogelu Oedolion Cernyw, Y llwyddiannau a gyflwynid a’r rhwystrau a wynebwyd wrth gyflenwi cynlluniau gweithredu Adolygiad Achos Difrifol Steven Hoskin, tud16. Ar gael o wefan Cyngor Cernyw