Comisiwn i gynnal Ymchwiliad ar aflonyddwch pobl anabl

03/12/09

Heddiw cyhoeddodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ei bod yn cynnal Ymchwil Ffurfiol ar aflonyddwch ar sail anabledd yng Nghymru a Lloegr.

Daw’r cyhoeddiad ar Ddydd Rhyngwladol Pobl ag Anabledd. Bydd yr Ymchwiliad yn casglu ac yn archwilio tystiolaeth gan bobl anabl sydd wedi’u heffeithio gan aflonyddwch ar sail anabledd ac oddi ar awdurdodau cyhoeddus ar ba gamau y maen nhw’n cymryd i fynd i’r afael â’r mater.

Mae tystiolaeth a gasglwyd yn barod gan y Comisiwn yn dangos bod trais a gelyniaeth a dargedwyd tuag at bobl anabl, yn  gyffredin ym Mhrydain. Mae pobl ag anableddau dysgu neu gyflyrau iechyd meddwl yn arbennig yn dioddef lefelau uchel o erledigaeth.

Canfu adroddiad ar ddiogelwch ac eiddo pobl anabl a gyhoeddwyd gan y Comisiwn yn gynharach eleni bod pobl anabl yn bedair gwaith mwy tebygol i ddioddef trosedd na phobl eraill ac yn ddwywaith fwy tebygol i ddioddef ymosodiad  treisgar.

Mae’r Comisiwn yng Nghymru yn nodi Dydd Rhyngwladol Pobl Anabl drwy  lywyddu cynadleddau yn Abertawe (Rhagfyr 2) a Llandudno (Rhagfyr 4) i godi ymwybyddiaeth o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl ag Anabledd. Y Confensiwn, a gadarnhawyd gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig ar 8 Mehefin 2009, yw cytundeb hawliau dynol rhyngwladol cyntaf yr unfed ganrif ar hugain. Bydd y digwyddiadau hyn yn caniatáu pobl i archwilio sut y gellir defnyddio’r Confensiwn i wneud hawliau dynol yn realiti pob dydd. Bydd oddeutu 150 o bobl anabl a grwpiau yn mynychu’r cynadleddau.

Amlygir materion anabledd  yn fawr yng Nghymru gan ystadegau sy’n dangos:

  • Mae namau neu gyflyrau iechyd cyfyngol hir dymor gan brin fwy na chwarter o oedolion Cymru -  cyfran uwch na sy gan yr Alban a Lloegr ill dau
  • Mae oddeutu 60% o alwadau i Linell Gymorth y Comisiwn yng Nghymru’n ymwneud â materion anabledd.

Meddai Kate Bennett, Cyfarwyddydd Cenedlaethol Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol Cymru:

“Bu llawer o achosion yn ddiweddar ble mae bwlio, gelyniaeth ac ymddygiad anghymdeithasol a dargedwyd wedi dwysáu i drais mwy difrifol, neu farwolaeth pobl anabl.

“Mae’r ymchwiliad diweddar i farwolaeth echryslon Fiona Pilkington a’i merch Francecca yn dangos yr angen am ymyrraeth gynnar a gweithredu ataliol.

“Bydd ein Hymchwiliad yn edrych ar brofiadau pob dydd pobl anabl. Mae byw yn y Gymru sydd ohoni yn golygu llawer o gysylltu â gwasanaethau cyhoeddus felly rydym am ddarlun gwell o beth mae cyrff cyhoeddus yn gwneud i fynd i’r afael â’r aflonyddu mae pobl anabl yn wynebu.”

Cyn bo hir bydd y Comisiwn yn cyhoeddi Cylch Gorchwyl drafft i’r Ymchwiliad, ar gyfer ymgynghoriad. Cyhoeddir Cylch Gorchwyl terfynol wedyn cyn i’r Ymchwiliad ddechrau yn gynnar yn 2010. Bydd yr Ymchwiliad wedyn yn adrodd ar ei gasgliadau o fewn un flwyddyn.

Bydd y Comisiwn yn ystyried sut mae awdurdodau cyhoeddus wedi cydymffurfio â’u rhwymedigaethau mewn perthynas â’r Ddyletswydd Cydraddoldeb i Bobl Anabl a osodir allan yn y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd 1995, y Ddeddf Hawliau Dynol, a Chonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl ag Anabledd.

back to top