Equality and Human Rights Commission

Beth yw’r ddyletswydd cydraddoldeb i bobl anabl?  

Cyflwynwyd y ddyletswydd cydraddoldeb i bobl anabl mewn deddfwriaeth yn Neddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd (Diwygio) 2005. Mae’n golygu bod rhaid i gyrff cyhoeddus roi ‘sylw dyledus’ i’r angen i:

• hyrwyddo cyfle cyfartal rhwng pobl anabl a phobl eraill
• dileu unrhyw wahaniaethu sy’n anghyfreithlon o dan y Ddeddf
• dileu unrhyw aflonyddu ar bobl anabl oherwydd eu hanableddau
• hyrwyddo agweddau cadarnhaol tuag at bobl anabl
• annog pobl anabl i gymryd rhan mewn bywyd cyhoeddus, a 
• chymryd camau i ystyried anableddau pobl anabl, hyd yn oed os yw hynny’n golygu trin pobl anabl yn fwy ffafriol na phobl eraill (e.e. darparu maes parcio hygyrch ger adeilad lle nad oes hawl gan ymwelwyr neu weithwyr cyflogedig eraill i barcio.) 

Dyma’r ddyletswydd gyffredinol ar gyfer cydraddoldeb i bobl anabl. 

Beth yw’r dyletswyddau penodol ar gyfer Lloegr?  

Mae’r dyletswyddau penodol yn ei gwneud hi’n ofynnol i bob corff cyhoeddus rhestredig gyhoeddi cynllun cydraddoldeb i bobl anabl, gan ddangos sut y mae’n bwriadu cyflawni ei ddyletswyddau cyffredinol a phenodol. Dylai cyrff cyhoeddus gynnwys pobl anabl wrth ddatblygu’r cynllun, defnyddio’r cynllun gweithredu a amlinellir yn y cynllun ac adolygu a diwygio’r cynllun bob tair blynedd. 

Dylai’r cynllun gynnwys:

• Gwybodaeth am sut y cafodd pobl anabl eu cynnwys yn y gwaith o ddatblygu’r cynllun
• Dulliau’r awdurdod o gynnal asesiadau effaith
• Cynllun gweithredu sy’n amlinellu’r camau y bydd yn eu cymryd i gyflawni’r ddyletswydd gyffredinol 
• Trefniadau ar gyfer casglu gwybodaeth am effaith polisïau ac arferion yr awdurdod ar bobl anabl
• Trefniadau ar gyfer defnyddio’r wybodaeth hon, gan gynnwys adolygu effeithiolrwydd y cynllun gweithredu a pharatoi cynlluniau cydraddoldeb dilynol i bobl anabl

Dylai cyrff cyhoeddus gyflwyno adroddiad blynyddol ar y camau a gymerir yn y cynllun gweithredu, canlyniadau’r gwaith casglu gwybodaeth a sut mae’r wybodaeth hon wedi’i defnyddio.

Mae’r ddyletswydd benodol derfynol yn ei gwneud hi’n ofynnol i adrannau rhestredig y llywodraeth gyhoeddi adroddiad wedi’i lofnodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol perthnasol. Dylai hyn amlinellu trosolwg o gynnydd ar gydraddoldeb i bobl anabl, yn ogystal â chynigion ar gyfer camau gweithredu cydgysylltiedig rhwng awdurdodau yn y sector i ddatblygu cydraddoldeb i bobl anabl. I ddarllen mwy am ddyletswydd ac adroddiadau’r Ysgrifennydd Gwladol, cliciwch yma . 

Dyletswydd yr Ysgrifennydd Gwladol 

Mae’r ddyletswydd benodol derfynol yn gofyn i adrannau’r Llywodraeth a rhestrwyd i gyhoeddi adroddiad wedi’i arwyddo gan yr Ysgrifennydd Gwladol priodol. Dylai hyn osod allan olwg cyffredinol ar y cynnydd ar gydraddoldeb anabledd yn ogystal â chynigion am weithredu ar y cyd rhwng awdurdodau yn y sector i wella cydraddoldeb ar sail anabledd.  Darllenwch fwy am ddyletswydd yr Ysgrifennydd Gwladol ac adroddiadau yma.

Beth yw’r dyletswyddau penodol ar gyfer Cymru? 

Mae’r dyletswyddau penodol ar gyfer Cymru yr un fath â’r dyletswyddau a amlinellir uchod ar gyfer Lloegr. Fodd bynnag, mae dyletswydd yr Ysgrifennydd Gwladol ar gyfer Lloegr yn berthnasol i Weinidogion Cymru.  

Beth yw’r dyletswyddau penodol ar gyfer yr Alban?  

Mae’r dyletswyddau penodol ar gyfer Cymru yr un fath â’r dyletswyddau a amlinellir uchod ar gyfer Lloegr. Fodd bynnag, mae dyletswydd yr Ysgrifennydd Gwladol ar gyfer Lloegr yn berthnasol i Weinidogion yn yr Alban.