Equality and Human Rights Commission

Beth yw’r ddyletswydd cydraddoldeb rhywiol? 

Cyflwynwyd y ddyletswydd cydraddoldeb rhywiol mewn ddeddfwriaeth yn Neddf Cydraddoldeb 2006, yn diwygio’r Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Rhyw. Mae’n golygu bod rhaid i gyrff cyhoeddus roi ‘sylw dyledus’ i’r angen i:

• ddileu gwahaniaethu ac aflonyddu anghyfreithlon ar sail rhyw (gan gynnwys ar gyfer pobl drawsrywiol)
• hyrwyddo cyfle cyfartal rhwng dynion a menywod

Cewch weld y cod ymarfer ar y dudalen hon.

 
Beth yw’r dyletswyddau penodol ar gyfer Lloegr? 

Mae’r dyletswyddau penodol yn ei gwneud hi’n ofynnol i bob corff cyhoeddus rhestredig gynhyrchu cynllun cydraddoldeb rhywiol, gan ddangos sut y mae’n bwriadu cyflawni’r dyletswyddau cyffredinol a phenodol. Dylai hefyd amlinellu’r amcanion cydraddoldeb rhywiol y mae’r awdurdod wedi’u nodi ar gyfer cyflawni’r ddyletswydd.  

Wrth baratoi cynllun, dylai corff cyhoeddus:

• Ymgynghori â gweithwyr cyflogedig, defnyddwyr gwasanaethau ac eraill (gan gynnwys undebau llafur)
• Ystyried unrhyw wybodaeth y mae wedi’i chasglu am sut mae ei bolisïau a’i arferion yn effeithio ar gydraddoldeb rhywiol mewn cyflogaeth ac wrth ddarparu gwasanaethau 
• Ystyried yr angen am amcanion i fynd i’r afael ag achosion unrhyw fwlch cyflog rhwng y rhywiau wrth bennu ei amcanion cydraddoldeb rhywiol. 

Dylai’r cynllun:

•  Amlinellu sut y bydd yr awdurdod yn casglu gwybodaeth am gydraddoldeb rhywiol mewn cyflogaeth, gwasanaethau ac wrth gyflawni ei swyddogaethau 
• Defnyddio’r wybodaeth hon i adolygu’r gwaith o weithredu amcanion y cynllun 
• Asesu effaith ei bolisïau a’i arferion cyfredol a pholisïau ac arferion y dyfodol ar gydraddoldeb rhywiol 
• Ymgynghori â gweithwyr cyflogedig perthnasol, defnyddwyr gwasanaethau ac eraill (gan gynnwys undebau llafur)
• Sicrhau bod amcanion y cynllun yn cael eu rhoi ar waith.  

Dylai’r cynllun gael ei roi ar waith o fewn tair blynedd. Dylai awdurdodau cyhoeddus gyflwyno adroddiad blynyddol ar gynnydd ac adolygu a diwygio’r cynllun bob tair blynedd o leiaf. 

Beth yw’r dyletswyddau penodol ar gyfer Cymru? 

Ar hyn o bryd, nid oes yna ddyletswyddau rhywiol penodol ar gyfer Cymru. Fodd bynnag, o ran eglurder a thryloywder, argymhellir y dylai awdurdodau cyhoeddus ddatblygu cynllun cydraddoldeb rhywiol yn amlinellu eu hamcanion mewn perthynas â chydraddoldeb rhywiol a’r camau sy’n cael eu cymryd i gyflawni’r amcanion hynny. Dylent flaenoriaethu camau gweithredu i fynd i’r afael â’r meysydd mwyaf arwyddocaol o ran anghydraddoldeb rhywiol yn eu cylch gwaith a chymryd camau sy’n debygol o sicrhau’r canlyniadau gorau ar gyfer cydraddoldeb rhywiol. 

Beth yw’r dyletswyddau penodol ar gyfer yr Alban?

Mae’r dyletswyddau penodol ar gyfer yr Alban yr un fath â’r dyletswyddau ar gyfer Lloegr, ond mae’n rhaid i gyrff cyhoeddus rhestredig yn yr Alban ag o leiaf 150 o aelodau staff cyfwerth ag amser llawn gyhoeddi datganiad polisi cyflog cyfartal, a chyflwyno adroddiad ar hyn bob tair blynedd hefyd. 

Mae’n rhaid i Weinidogion yr Alban gyhoeddi adroddiadau bob tair blynedd, yn ogystal â chynllun cydraddoldeb a datganiad cyflog cyfartal Gweithrediaeth yr Alban. Bydd yr adroddiadau hyn yn amlinellu’r meysydd blaenoriaeth y mae Gweinidogion wedi’u nodi ar gyfer gwella cyfle cyfartal ledled y sector cyhoeddus, a darparu crynodeb o gynnydd a wnaed gan y sector cyhoeddus yn y meysydd blaenoriaeth hyn.