Iechyd a Gofal Cymdeithasol

Yn yr adran hon, cewch fwy o wybodaeth am eich hawliau cyfreithiol o ran iechyd a gofal cymdeithasol a sefyllfaoedd tebyg lle gall achosion o wahaniaethu ddigwydd. Gallwch ddysgu mwy am y diffiniad cyfreithiol o wahaniaethu, a’r amgylchiadau cyfyngedig lle gall gwahaniaethu fod yn gyfreithlon.

Mae’r rhan fwyaf ohonom angen ymweld â’r meddyg neu’r deintydd o bryd i’w gilydd, ac angen triniaeth mewn ysbyty weithiau o bosibl. Mae rhai ohonom yn dibynnu ar wasanaethau iechyd cyhoeddus i gael cymorth gyda chyflyrau iechyd neu anableddau hirdymor. Mae gwahanol fathau o wasanaethau gofal cymdeithasol ar gael, sy’n cael eu darparu gan awdurdodau cyhoeddus a’r sector annibynnol hefyd. Maen nhw’n cynnwys helpu pobl â phroblemau iechyd meddwl, cefnogi’r henoed a phobl anabl yn eu cartrefi, rhoi gofal mewn canolfannau dydd, cartrefi nyrsio a phreswyl, a gofalu am blant nad ydynt yn gallu byw gyda’u rhieni.

P’un ai’ch bod angen gofal iechyd, triniaeth feddygol neu ofal cymdeithasol, mae gennych hawl i beidio â dioddef gwahaniaethu ar sail eich hil, rhyw, anabledd, crefydd neu gred neu gyfeiriadedd rhywiol, yn y rhan fwyaf o achosion.

Ar hyn o bryd, mae’n anghyfreithlon gwahaniaethu yn y gweithle ar sail oedran. Er hynny, does dim gwaharddiad statudol ar wahaniaethu ar sail oed wrth ddarparu gwasanaeth iechyd neu ofal cymdeithasol.

Mae gennych hefyd hawliau amrywiol dan Gonfensiwn Hawliau Dynol Ewrop (a ddeddfwyd trwy Ddeddf Hawliau Dynol 1998 yn y DU), sy’n berthnasol i iechyd a gofal cymdeithasol. Mae’r rhain yn cynnwys yr hawl i fyw, yr hawl i beidio â chael eich arteithio neu eich cosbi neu’ch trin yn annynol neu’n ddiraddiol, yr hawl i fod yn ddiogel ac yn rhydd fel person, a’r hawl i fwynhau bywyd preifat a theuluol.

Tra bod rhai hawliau dynol yn ddiamod, mae rhywfaint o gyfyngiadau ar y rhan fwyaf ohonynt. Mae hyn yn golygu y gall fod yn gyfreithlon i amharu ar hawliau dynol unigolyn dan rai amgylchiadau, er enghraifft er mwyn gwarchod hawliau pobl eraill.

Yma, cewch fwy o wybodaeth am y canlynol:

  • mynediad i wasanaethau, triniaeth a chymorth
  • cyfathrebu
  • cael eich trin gyda pharch
  • beth mae'r gyfraith yn ei ddweud
  • beth ddisgwylir i ddarparwyr iechyd a gofal cymdeithasol ei wneud
  • adborth a chwynion

Nid yw’r adran hon yn trafod cyfrifoldebau cyfreithiol pobl sy’n darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. Mwy o wybodaeth am ddarparwyr gwasanaethau a dyletswyddau awdurdodau cyhoeddus.


Nid yw’r adran hon yn trafod hawliau cyfreithiol pobl sy’n gweithio yn y sector iechyd a gofal cymdeithasol. Mwy o wybodaeth am eich hawliau yn y gwaith.
 

back to top