Equality and Human Rights Commission

Pe bai ymgeisydd am swydd  yn teimlo ei fod wedi dioddef gwahaniaethu anghyfreithlon, aflonyddu neu erledigaeth yn erbyn cyfraith cydraddoldeb, yna gall gael gwybodaeth gennych chi i’w helpu i benderfynu p'un a yw ei hawl yn ddilys ai peidio.

Mae ffurflen benodol i’w helpu i wneud hyn y gallwch ei gweld yn www.equalities.gov.uk ond bydd eu cwestiynau yn dal i gyfrif hyd yn oed os nad ydynt yn defnyddio’r ffurflen, cyhyd ag y maent yn defnyddio’r un  cwestiynau. Gelwir y ffurflen yn ‘holiadur' weithiau.

Pe baech yn derbyn cwestiynau oddi wrth ymgeisydd am swydd, nid oes gofyn cyfreithiol i chi ateb y cais nac ateb y cwestiynau, ond gall peidio ag ateb wneud niwed i’ch achos.

Gall y cwestiynau a’r atebion ffurfio rhan o’r dystiolaeth mewn achos wedi’i ddwyn dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010.

Gall ymgeisydd am swydd anfon y cwestiynau i chi cyn gwneud hawl i’r Tribiwnlys Cyflogaeth, neu ar yr un pryd, neu ar ôl anfon yr hawl.

Os yw’n anfon yn gynharach, yna mae’n rhaid i chi dderbyn y cwestiynau cyn pen tri mis o’r hyn a ddywed y person sy’n cwyno oedd yn wahaniaethu anghyfreithlon. Pe bai hawl eisoes wedi’i gyflwyno i’r Tribiwnlys Cyflogaeth, yna mae’n rhaid i chi dderbyn y cwestiynau cyn pen 28 diwrnod o anfon y gŵyn at y Tribiwnlys Cyflogaeth.

•  Cyn pen 28 diwrnod o bryd yr anfonwyd yr hawliad i’r Tribiwnlys Cyflogaeth os yw’r hawliad yn cynnwys  gwahaniaethu ar sail anabledd (gan gynnwys methiant i wneud addasiadau rhesymol) neu
•  Cyn pen 21 diwrnod o bryd yr anfonwyd yr hawliad i’r Tribiwnlys Cyflogaeth ymhob achos arall

 Os nad ydych yn ymateb i’r cwestiynau cyn pen wyth wythnos o’u hanfon atoch chi, gall y Tribiwnlys Cyflogaeth gymryd hynny i ystyriaeth wrth gyrraedd ei benderfyniad. Gall y Tribiwnlys Cyflogaeth hefyd ystyried atebion sy’n aneglur neu sy’n osgoi ateb y cwestiwn.

• Mae yna eithriad i hyn. Ni all y Tribiwnlys Cyflogaeth ystyried methiant i ateb os yw person neu sefydliad yn datgan y gallai rhoi ateb niweidio achosion troseddol ac mae hyn yn rhesymol. Fel rheol, hawl mewn tribiwnlys neu lys sifil yn unig fyddai canlyniad torri cyfraith cydraddoldeb. Ambell waith, gall torri cyfraith cydraddoldeb arwain at gosb yn y llysoedd troseddol. Yn y sefyllfa honno, mae’n bosib y gall y person neu’r sefydliad wrthod ateb y cwestiynau, pe bai ateb yn ei argyhuddo ei hun, ac mae’n rhesymol iddo beidio ag ateb. Os ydych yn teimlo y gall hyn fod yn berthnasol i chi, fe ddylech gael mwy o gyngor am beth i’w wneud.

Os bydd rhywun yn anfon cwestiynau atoch, rhaid i chi beidio â’i drin yn wael, e.e mewn perthynas â cheisiadau am swyddi yn y dyfodol, oherwydd ei fod wedi gwneud hyn. Pe baech yn ei drin yn wael, byddai hynny yn erledigaeth.