System Cyfiawnder Troseddol

Mae’r adran hon yn rhoi gwybodaeth i chi am eich hawliau a pha gyfrifoldebau cyfreithiol sydd gan sefydliadau sy’n rhan o’r system cyfiawnder troseddol.

Nid yw’r adran hon yn dweud wrthych chi sut i fynd â rhywun i’r llys oherwydd gwahaniaethu na sut i ddefnyddio’ch hawliau trwy’r system gyfreithiol.

Pan fyddwch chi’n ymdrin â’r system cyfiawnder troseddol – boed hynny fel dioddefwr trosedd, tyst mewn achos llys neu fel rhywun sydd wedi’i gyhuddo o drosedd – mae gennych chi’r hawl i gael eich trin yn deg heb wahaniaethu. Mae’r adran hon yn rhoi gwybodaeth i chi am eich hawliau a pha gyfrifoldebau cyfreithiol sydd gan sefydliadau sy’n rhan o’r system cyfiawnder troseddol.

Nid yw’r adran hon yn dweud wrthych chi sut i fynd â rhywun i’r llys oherwydd gwahaniaethu na sut i ddefnyddio’ch hawliau trwy’r system gyfreithiol. Mwy o wybodaeth am sut i ddwyn achos o dan ddeddfwriaeth gwrth-wahaniaethu.

Mae gan y system cyfiawnder troseddol swyddogaeth bwysig o ran delio â gwahaniaethu.  Mae’r llysoedd, yr heddlu, y gwasanaethau prawf a’r carchar i gyd yn rhan o’r system hon.  Mae gan y llysoedd swyddogaeth ganolog hefyd gan eu bod yn gwrando ar achosion yn ymwneud â gwahaniaethu a phenderfynu ar achosion llwyddiannus.

O ble y daw eich hawliau

Mae Deddf Hawliau Dynol 1998 yn cyflwyno’r hawliau a osodwyd yn y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol i gyfraith y DU.  Mae nifer o’r hawliau hyn yn arbennig o berthnasol i’r system cyfiawnder troseddol:

  • yr hawl i fod yn rhydd ac yn ddiogel
  • rhyddid rhag artaith a thriniaeth ddiraddiol 
  • yr hawl i gael treial teg
  • yr hawl i beidio â chael eich cosbi am rywbeth nad oedd yn drosedd pan wnaethoch ef
  • yr hawl i barch at fywyd preifat a theuluol.

Os torrir unrhyw un o’r hawliau hyn, mae gennych chi’r hawl i gael penderfyniad effeithiol gan y gyfraith, hyd yn oed os mai rhywun mewn awdurdod, fel heddwas, a dorrodd yr hawl.

Mewn nifer o achosion, mae’r Ddeddf Hawliau Dynol yn diogelu rhag triniaeth annheg hefyd ar sail rhyw, hil, anabledd, cyfeiriadedd rhywiol, crefydd neu gred, oedran a materion eraill.

I gael mwy o wybodaeth am hawliau dynol, ewch i’r Tudalennau hawliau dynol.

Yn ogystal â’r diogelwch cyfreithiol a gynigir gan y ddeddfwriaeth hawliau dynol, rhaid i’r system cyfiawnder troseddol gydymffurfio â deddfwriaeth gwrth-wahaniaethu hefyd, sy’n ei rhwystro rhag gwahaniaethu’n anghyfreithlon yn erbyn unrhyw un ar sail rhyw, hil, anabledd, crefydd neu gred, oedran neu gyfeiriadedd rhywiol.

Fel awdurdodau cyhoeddus, mae gan sefydliadau cyfiawnder troseddol fel y Gwasanaeth Carchardai, yr heddlu, y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol a Gwasanaeth Erlyn y Goron ddyletswyddau cyfreithiol penodol hefyd, sy’n gofyn iddynt hyrwyddo cydraddoldeb yn gadarnhaol.  Mwy o wybodaeth am ddyletswyddau cyfreithiol awdurdodau cyhoeddus.

Gellir ystyried sefydliadau cyfiawnder troseddol fel darparwyr gwasanaeth hefyd, ac felly rhaid iddynt ddilyn rheolau tebyg i’r darparwyr gwasanaeth eraill.  Gallant fod yn gyflogwyr hefyd, ac felly mae ganddynt gyfrifoldebau cyfreithiol penodol tuag at eu staff.

I gael gwybodaeth fanwl am bob agwedd ar gyfiawnder troseddol y DU, ewch i Wefan y System Cyfiawnder Troseddol.

Mae gweddill yr adran hon o’r wefan yn edrych ar rannau penodol y system cyfiawnder troseddol:

  • Delio â'r heddlu
  • Yn y llysoedd
  • Carchar a'r gwasanaeth prawf
  • Cyfraith sifil a throseddol 
  • Beth mae'r gyfraith yn ei ddweud
     

back to top