People walking up an empty street

Cyfreitha Strategol

Mae gan y Comisiwn Gyfarwyddiaeth Gyfreithiol o gyfreithwyr a gweithwyr achos gyda phrofiad eang o gyfraith hawliau dynol a gwahaniaethu sy’n rhedeg achosion prawf ar faterion cydraddoldeb a hawliau dynol. Mae’r gwaith hwn yn cwmpasu gamwt cyfan o les cymdeithasol a materion cyfreithiol cysylltiedig megis mynediad at nwyddau, cyfleusterau a gwasanaethau, tai, trafnidiaeth, addysg, mewnfudo ac ati, ac nid cyfraith cyflogaeth yn unig.

Mae gan y Comisiwn bŵer i gymryd achosion adolygu barnwrol ar sail achosion torri’r Ddeddf Hawliau Dynol, neu mewn perthynas ag unrhyw fater mewn cysylltiad â swyddogaeth y Comisiwn - hynny yw ei fandadau cydraddoldeb, hawliau dynol a pherthynas dda. Nid oes angen i’r Comisiwn gyflawni’r gofyniad ‘dioddefwr’ er mwyn gwneud felly. Am fanylion pellach gweler ein tudalen ar bwerau cyfreithiol hawliau dynol.

Mae’r Comisiwn hefyd yn ymyrryd mewn achosion hawliau dynol a chydraddoldeb y cymera eraill, yn enwedig ar lefel apeliadol (gan gynnwys yn Llys Hawliau Dynol Ewrop). Mae’r Comisiwn yn ymyrryd mewn achosion o ddiddordeb i’r cyhoedd lle y creda y gall ychwanegu gwerth i’r llys a helpu i wireddu cynnydd ym maes datblygu neu ddehongli hawliau dynol neu gyfraith cydraddoldeb.

Gwybodaeth bellach

Ar gyfer gwybodaeth ar ein hachosion presennol a’r achosion a ddyfarnwyd arnynt gweler ein tudalen ymyriadau cyfreithiol.

O ran materion hawliau dynol yn yr Alban, mae’r Comisiwn yn rhannu ei gylch gwaith â Chomisiwn Hawliau Dynol yr Alban a rhaid trafod materion a goda gyda nhw cyn gweithredu.

Cysylltau cyfreithiol

Os ydych am ofyn i ni am gynhorthwy gyda phroblem, mae’r ffordd a wnewch hyn yn dibynnu ar bwy ydych.

Dylai cynrychiolwyr cyfreithiol ffonio’r Llinell Gymorth Gyfreithiol (Dydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 5pm).

Cymru: 029 2044 7790 

Lloegr: 0161 829 8190

Gellir cysylltu â’r Llinell Gymorth Gyfreithiol hefyd yn legalrequest@equalityhumanrights.com

Sylwer y bydd sicrhau cynhorthwy yn arferol yn cymryd i fyny at 4 wythnos, felly gofynnwn i chi gysylltu â ni cyn gynted ag y gallwch.

Byddai o help i ni pe gallech fwrw golwg ar ein Cynllun Busnes a’n polisi ymgyfreitha a gorfodi cyn i chi ein cysylltu ynglŷn ag achos.

Gwasanaeth Cynghori a Chymorth Cydraddoldeb

Dylai unigolion, sydd yn dymuno i’w problem gael ei hasesu ar gyfer ei gwerth strategol, ffonio’r Gwasanaeth Cynghori a Chymorth Cydraddoldeb (EASS). Mae’r EASS yn cael galwadau gan unigolion ac yn gweithio ar y cyd ag asiantaethau cynghori a sefydliadau eraill sydd yn gwneud atgyfeiriadau ato.

Mae’n darparu gwybodaeth, cynhorthwy a chymorth (ond nid cyngor neu gynrychioliad cyfreithiol) i unigolion ledled Prydain ynglŷn â gwahaniaethu a materion hawliau dynol a’r gyfraith berthnasol.

Os bydd EASS yn ystyried y ffeithiau o fod o fudd strategol i’r Comisiwn, byddant yn atgyfeirio’r achos i ni ar gyfer cwmpasu pellach. Byddwn wedyn yn penderfynu p’un a ai i gynnig cymorth. Gallai’r EASS, yn amgenach eich atgyfeirio at asiantaeth arall a fydd, efallai, mewn lle gwell i’ch helpu.

Mae’n bwysig cysylltu ag EASS cyn gynted ag y byddwch yn teimlo bod efallai broblem gennych, gan y bydd yn cymryd amser i benderfynu os oes gennych broblem o fudd strategol. Gan fod cyfyngiadau amser llym gan lysoedd a thribiwnlysoedd, gallai unrhyw oedi fod â chanlyniadau difrifol.

Gweler manylion cyswllt ar gyfer EASS

Nid oes proses ar gyfer apelio yn erbyn penderfyniad gan y Comisiwn i wrthod cymorth ariannol ar gyfer achos. Fodd bynnag, os ydych yn rhywun a fyddai wedi elwa’n uniongyrchol gan benderfyniad i roi cymorth cyfreithiol ar gyfer achos, ac rydych o’r farn ein bod wedi gwneud y penderfyniad anghywir, gallwch ofyn i ni ymgymryd ag adolygiad. Gallwch hefyd ofyn am adolygiad os ydych wedi gwneud cwyn am rywun arall (er enghraifft, corff cyhoeddus neu fusnes) ac nid ydych yn hapus gyda’n ymateb.

Cwmpas

Mae’r polisi hwn yn gymwys i benderfyniad gan y Comisiwn:

  •  a) i wrthod cymorth cyfreithiol o dan Adran 28 Deddf Cydraddoldeb 2006.
  • b) i beidio â mynd ar ei drywydd - neu i beidio â mynd ar ei drywydd mwyach  -  cwyn honedig am drydydd parti yn peidio â chydymffurfio â Deddf Cydraddoldeb 2010, gan gynnwys o ran Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus.

Caiff penderfyniad ei adolygu’n unig os:

  • bod tystiolaeth neu wybodaeth newydd ac arwyddocaol (gan gynnwys datblygiadau cyfreithiol) sy’n berthnasol i’r mater ac sydd wedi dod i olau dydd ers penderfyniad y Comisiwn. Rhaid i’r dystiolaeth hon beidio â bod ar gael gydag ymroddiad rhesymol pan gafodd yr achos gwreiddiol ei gyflwyno. Rhaid iddi fod yn berthnasol a byddai’n debygol o gael dylanwad pwysig ar benderfyniad y Comisiwn i ganiatáu cynhorthwy cyfreithiol. Rhaid iddi hefyd fod yn amlwg gredadwy.

     

A/neu

  • mewn perthynas â (b) uchod, rydych yn gallu rhoi rhesymau pam yr ydych yn ystyried bod y penderfyniad yn methu â bodloni un neu fwy o’r egwyddorion sy’n sylfaen i rôl reoleiddiol y Comisiwn: cymesuredd, atebolrwydd/tryloywder, a chysondeb.

Proses

  1. Mae rhaid i chi wneud cais yn ysgrifenedig, gan roi rhesymau llawn a darparu unrhyw dystiolaeth neu wybodaeth newydd y gofynnir i’r Comisiwn ei ystyried.
  2. Yn arferol, rhaid cael y cais ar gyfer adolygiad cyn pen un mis i’r dyddiad y cafodd y penderfyniad dan sylw ei wneud.
  3. Bydd y Comisiwn yn cydnabod derbyn y cais ar gyfer adolygiad o fewn pum diwrnod gwaith.
  4. Bydd uwch gyfreithiwr yn nhîm cyfreithiol y Comisiwn, na fu’n rhan o’r mater dan sylw hyd yn hyn, yn asesu p’un ai a gafodd un neu ddau o’r meini prawf adolygu eu bodloni.
  5. Cyn gwneud yr asesiad hwn, gallai’r uwch gyfreithiwr yn gyntaf ysgrifennu atoch i ofyn am fwy o wybodaeth i ategu’r cais am adolygiad, neu am eglurhad o’r dystiolaeth neu’r  wybodaeth newydd a ddarparwyd eisoes.
  6. Bydd yr uwch gyfreithiwr yn ymateb cyn pen 20 diwrnod gwaith o’r dyddiad y cafwyd y cais am adolygiad neu cyn pen 10 diwrnod o gael unrhyw wybodaeth ychwanegol, p’un bynnag yw’r hwyraf.
  7. Os yw’r uwch gyfreithiwr yn ystyried nad yw’r amodau ar gyfer adolygiad wedi’u bodloni, cewch eich hysbysu am hyn gan yr uwch gyfreithiwr a bydd y penderfyniad yn derfynol.
  8. Os bydd yr uwch gyfreithiwr yn penderfynu nad yw’r amodau ar gyfer adolygiad wedi’u bodloni, bydd yn drafftio adroddiad ac argymhelliad ar gyfer cyfarfod nesaf Panel Gwneud Penderfyniadau Rheoleiddiol y Comisiwn (RDMP) a’ch hysbysu pan fydd hwnnw wedi’i gynnal, gan fynegi hefyd ddyddiad ar gyfer yr ymateb terfynol.
  9. Cyn pen pum diwrnod o gyfarfod y RDMP, bydd yr uwch gyfreithiwr yn ysgrifennu atoch i’ch hysbysebu am benderfyniad y RDMP, y’i cofnodir yng nghofnodion y RDMP a bydd yn derfynol.

Cyfle cyfartal

Mae’r Comisiwn wedi ymrwymo i gyfle cyfartal a’n nod yw gwneud y polisi adolygu hwn yn un hawdd ei ddefnyddio. Byddwn yn cymryd camau i wneud unrhyw addasiadau rhesymol y gallai fod eu hangen arnoch i’ch galluogi i gael mynediad at y broses adolygu, megis darparu gohebiaeth mewn fformatau amgenach a/neu ddarparu pa bynnag gymorth y gallech yn rhesymol ei angen. 

Os byddai’n well gennych siarad â thîm cyfreithiol y Comisiwn ynglŷn ag achos neu broblem y byddai, yn eich tyb chi, o ddiddordeb i ni, ac rydych chi’n gyfreithiwr neu mae gennych ddiddordeb proffesiynol arall yn y mater, ffoniwch ein Llinell gymorth atgyfeiriadau cyfreithwyr. Y manylion cyswllt yw:

  • Atgyfeiriadau cyfreithwyr yng Nghymru a Lloegr: 0161 829 8407 (Dydd Mawrth i ddydd Iau, 10am i 1pm)
  • Atgyfeiriadau cyfreithwyr yn yr Alban: 0141 228 5951 (Dydd Llun i ddydd Gwener)

Bydd ein staff profiadol yn gallu trafod â chi p’un ai a yw eich achos yn ymwneud â mater a allai berthyn i flaenoriaethau strategol y Comisiwn. Byddant hefyd yn ateb unrhyw gwestiynau a allai fod gennych ynglŷn â sut i wneud cais am gymorth cyfreithiol neu ymyrraeth gan y Comisiwn os oes gennych achos sydd o ddiddordeb inni.

(Nodwch fodd bynnag na fyddwn yn gallu darparu cyngor cyfreithiol ar y llinell gymorth atgyfeiriadau hwn. At hynny, ni allwn drafod atgyfeiriadau posibl gan neb heblaw cynghorwyr neu gynrychiolwyr profesiynol megis cyfreithwyr neu fargyfreithwyr).

Dylai hawlwyr ac unigolion eraill a hoffai cyngor a gwybodaeth ar faterion gwahaniaethu a hawliau dynol gysylltu â’r Gwasanaeth Cynghori a Chymorth Cydraddoldeb.
 

Gall y Comisiwn hefyd ddarparu siaradwyr gwadd i gynadleddau a digwyddiadau eraill o’n timau cyfreithiol i egluro am y mathau o achosion yr ydym yn edrych amdanynt ac i egluro ein prosesau gwneud penderfyniadau.

Diweddarwyd ddiwethaf: 11 Mar 2020